చిమమండా న్గోజి అడిచె ఫెమినిస్ట్ మేనిఫెస్టో – ప్రసంగాలు

వ్యాసకర్త: నాదెళ్ళ అనూరాధ

************

అనువాదం

పి. సత్యవతి

నైజీరియన్ అమెరికన్ రచయిత్రి చిమమండా న్గోజి అడిచె అనగానే ఫెమినిజం జ్ఞాపకమొస్తుంది. ఆమె టెడ్ టాక్స్ జ్ఞాపకమొస్తాయి. రచయిత్రిగా తన మొదటి నవల పర్పుల్ హైబిస్కస్ తోనే ప్రపంచవ్యాప్తంగా పేరు తెచ్చుకుందామె. 

చదవటం మొదలు పెడితే ఆపనివ్వని ప్రవాహ శైలి ఆమె రచనలదని చెపుతూ, ఆమె రచనా శైలికీ, పరిశీలనాశక్తికీ అబ్బురపడ్డానంటారు పి. సత్యవతి గారు పుస్తకం ముందుమాటలో. ఆమె ప్రసంగాలు తన మనసును దోచుకున్నాయని, అందుకే ఆమె ప్రసంగాలను అనువదించానంటారు.

రుద్రమ ప్రచురణలు సంపాదకురాలు అనిశెట్టి రజిత పుస్తకం మొదట్లో చిమమండా అడిచె జీవిత విశేషాలను చెప్పారు. ఈ పుస్తకాన్ని ప్రచురించే అవకాశం రావటం తమకు సంతోషాన్ని కలిగించిందంటారు.

అడిచె తన ప్రసంగాల్లో మనందరం స్త్రీవాదులం కావాలంటారు. మొదటిసారిగా తాను పధ్నాలుగేళ్ల వయసులో ఉండగా తన స్నేహితుడు తనను స్త్రీవాదివి అనటం గురించి చెపుతూ అది మెప్పుకోలు కాదని అప్పుడే అర్థమైందంటారు. 2003 లో పర్పుల్ హైబిస్కస్ నవల రాసినప్పుడు ఒక పత్రికా రచయిత, 

‘మీరెప్పుడూ ఫెమినిస్ట్ నని చెప్పుకోకండి, వాళ్లెప్పుడూ సంతోషంగా ఉండరని’ సలహా ఇచ్చాడని చెపుతూ, నైజీరియన్లు సలహాలివ్వడంలో ముందుంటారంటారామె. వెంటనే తాను సంతోషంగా ఉండే స్త్రీవాదినని చెప్పుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నానంటారు. అలా స్త్రీవాదినని చెప్పుకోవద్దంటూ సలహా ఇచ్చిన వారంతా ఆమె మరింత దృఢ నిశ్చయంతో తనను తాను స్త్రీవాదినని చెప్పుకునేలా చేస్తూ వచ్చారంటారు.

అలవాటుగా చేసే పనులను మనం ఆచారంగా పాటించేస్తుంటామని చెపుతూ ఒక ఉదాహరణ చెపుతారు. 

స్కూల్లో చదువుకునే రోజుల్లో క్లాసులో మొదటిస్థానం పొంది క్లాస్ మానిటర్ అయ్యేందుకు అర్హత సాధించినప్పటికీ కేవలం తాను అమ్మాయి అవటం వల్ల మానిటర్ కాలేకపోయానంటారు. పార్కింగ్ స్థలంలో సాయం చేసిన వ్యక్తికి లేదా రెస్టొరెంట్ లో వెయిటర్ కి టిప్ ఇచ్చినప్పుడు తనకు కాక తనతో ఉన్న పురుషులకి కృతజ్ఞత చెప్పటం గురించి అడిచె చెపుతుంది. ఇది మన భారతీయ సమాజంలో ఇప్పటికీ ఉన్న ఆచారం! నైజీరియా కంటే భారతదేశం ఎంత ఎక్కువ స్త్రీవాదాన్ని వంటబట్టించుకున్న దేశం?!

పెద్ద పదవుల్లో సాధారణంగా పురుషులే ఉంటారని, ఒకవేళ స్త్రీ ఉన్నా పురుషుడిలా ఆమె అధికారాన్ని ప్రదర్శిస్తే సమాజం ఆమోదించలేదని అంటారు. స్త్రీ అధికారంలో ఉన్న సందర్భంలోనూ ఆమె కఠినంగా కాక కరుణతో స్త్రీ మనస్తత్వంతోనే పనిచెయ్యలన్నది ఆశిస్తారు. ఇలాటివి నొప్పి కలిగించినా పైకి అనేందుకు ఆయా స్త్రీలు చొరవ చూపక మౌనంగా బాధ పడతారు. ఈ విషయాల్ని ప్రశ్నిస్తే తమని చెడ్డవారుగా ముద్రవేస్తారని స్త్రీల భయం. అది వాళ్లు పెరిగిన తీరు అలవాటు చేసింది.

తన స్త్రీవాద ప్రసంగాలు వినటం ద్వారా పెళ్లిళ్లు కావని తమని హెచ్చరిస్తున్నారని ఒకరు అడిచె తో చెప్పినప్పుడు ఈ భయం పురుషులకు మాత్రం ఉండదంటుందామె. ప్రపంచంంతా ఆడ, మగ వివక్ష ఉంది కనుక న్యాయమైన ప్రపంచాన్ని కలగనాలని, ఆడ పిల్లల్ని, మగ పిల్లల్ని ఇప్పుడు పెంచుతున్నట్టు కాక భిన్నంగా పెంచాలనీ చెపుతుంది అడిచె.

అమ్మాయి, అబ్బాయి కలిసి బయటికి వెళ్లినప్పుడు అబ్బాయి మాత్రమే ఖర్చు పెట్టాలన్నది సంప్రదాయం చేసారు. వారు అధికులనిపించేలాటి అహం భావనలను అబ్బాయిలకి కలిగిస్తూ, వాళ్లని కఠినంగా ఉండేలా తయారుచేస్తున్నామంటుంది. అమ్మాయిలకు దూకుడుగా ఉండకూడదని, అబ్బాయిలు మెచ్చేలా ప్రవర్తించాలని, అందరూ ఇష్టపడేలా మెలగాలని నేర్పుతామని, పెళ్లి చేసుకొమ్మని యువతులపైన మాత్రమే ఒత్తిడి చేస్తామని, వైవాహిక సంబంధాల్లో స్త్రీలనే రాజీ పడమని చెపుతామని అడిచె చెపుతుంటే ఎక్కడో ఏడెనిమిది వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో సముద్రాల కావల ఉన్న నైజీరియా మన దేశపు సమాజాన్నే జ్ఞాపకం తెస్తోంది! ప్రపంచం అంతా ఈ విషయంలో పూర్తి సారూప్యతతోనే ఉంది! వావ్ కదూ! 

ఇదంతా అన్ని కాలాలకి, అన్ని ప్రాంతాలకి ఒక్కలాగే ఉండటమన్నది అత్యంత సహజం అంటే నమ్మటానికి కష్టంగా ఉంది. ఆ కష్టమే అడిచె ని మాట్లాడేలా చేసింది.

అడిచె ఈ ప్రసంగాలు చేసి పుష్కరకాలం దాటిపోయింది. ఇప్పటికి కొంత మార్పు వచ్చిందేమో అనే ఆశ ఉన్నా సమాజ తీరుతెన్నుల్ని ప్రభావితం చేసే పరిస్థితులు ఒకటా రెండా? జండర్ తర్ఫీదు మనకి ఎలా ఉండాలో చెప్తోంది. ఆ జెండర్ బరువు మన మీద లేకపోతే మనం ఎంత ఆనందంగా ఉంటామో కదా అంటుంది అడిచె. 

ఎంత బాగా చెప్పింది! పిల్లల పెంపకంలో జండర్ కన్నా సమర్థతకి, మన ఆసక్తులకి ప్రాధాన్యత ఇస్తే ఎంత బావుంటుందంటుందామె.

అన్నకో తమ్ముడికో సేవ చెయ్యమని అదే ఇంట ఆ పిల్లవాడితోపాటు పెరిగే ఆడపిల్లకి పురమాయించటం కూడా అక్కడ ఉందంటుంది. ఇది అత్యంత సహజంగా రోజువారీ జీవితాల్లో మనం చూస్తున్న విషయమే.

 గ్రాడ్యుయేట్ స్కూల్లో పాఠం చెప్పేందుకెళ్లినప్పుడు అడిచె పాఠం ఎలా చెపుతానో అని కాక, ఎలాటి దుస్తులు వేసుకోవాలో అని ఆలోచించటాన్ని చెపుతూ సమాజం ఆశించే కొన్ని విషయాలకు తను కూడా లొంగిపోతూనే ఉన్నానంటూ నిజాయితీగా ఒప్పుకుంది. ఆరోజు స్త్రీత్వాన్ని సూచించే దుస్తులు కాక పురుషుడిలా సూట్ వేసుకున్నానని, అది అసలు బావులేదని, అప్పట్లో ఆత్మవిశ్వాసం ఇప్పుడున్నంతగా లేదని విచారిస్తుంది. 

శతాబ్దాలుగా స్త్రీల సమస్యలను మానవ సమస్యల్లో చేర్చకుండా మానవతావాదమంటూ మాట్లాడటం నటన అంటూ స్త్రీవాదం మానవతావాదంలో ఒక భాగం కాదా అని ప్రశ్నిస్తుంది. శతాబ్దాలుగా ప్రపంచం స్త్రీ, పురుషులు అనే రెండు వర్గాలుగా చీలిపోయిందంటుంది.  

“పురుషుడి ఆధిపత్యంలోనే స్త్రీలు ఉండటం మన సంస్కృతి” అని చెప్పే నైజీరియా సమాజం గురించి చెపుతూ సంస్కృతి ఎప్పుడూ మారుతుంటుందని, ఉదాహరణగా తన కవల మేనకోడళ్ల గురించి వివరిస్తుంది. వాళ్లు ఒక వంద సంవత్సరాల క్రితం పుట్టి ఉంటే చంపివెయ్యబడి ఉండేవారని, అప్పట్లో కవలలు జన్మించటం ఇగ్బో సంస్కృతిలో చెడు శకునమంటుంది. అదే సంస్కృతి వల్ల ఇంట్లో ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు చేసేటప్పుడు తనకు ప్రవేశముండదని విచారిస్తుంది. సంస్కృతిని తయారుచేసేది మనుషులే అయినా, సంస్కృతే మనుషుల్ని శాసిస్తుండటమేమిటని ప్రశ్నిస్తుంది.

ఇంట్లోవాళ్లు ఇష్టంలేని పెళ్లి నిశ్చయించినప్పుడు స్త్రీవాది అన్న పదం కూడా తెలియని అడిచె ముత్తమ్మమ్మ ఇల్లు వదిలి తను ఇష్టపడిన వ్యక్తిని పెళ్లి చేసుకుందట. ఆమెకు స్త్రీవాదమేమిటో తెలియకపోయినా స్త్రీవాదే కదా అంటుంది.   

జండర్ సమస్య ఉందని అంగీకరించి దానిని పరిష్కరించాలని, మనమంతా ఇంకా బాగా బతకాలని చెప్పే స్త్రీ అయినా, పురుషుడైనా స్త్రీవాదే అంటూ చక్కని నిర్వచనాన్నిచ్చింది. 

పదిహేను సూచనలతో ఒక స్త్రీవాద మేనిఫెస్టో – పరిచయం

అడిచె స్నేహితురాలు ఇజువాలే తన పాపాయిని ఎలా స్త్రీవాదిగా పెంచాలని అడిగినప్పుడు అడిచె పదిహేను సూచనలతో ఒక సుదీర్ఘమైన లేఖను రాసింది. 

తాను స్త్రీవాదం పైన ప్రసంగాలు చేసి ఉండటం వల్ల అలా అడిగి ఉంటుందంటుంది. ఒకప్పుడు అడిచె బేబీసిట్టర్ గా చేసింది. తన మేనల్లుళ్లలను, మేనకోడళ్లను పెంచిన అనుభవం ఉంది. పిల్లల పెంపకాన్ని గురించి ఎక్కువగా ఆలోచించటం వల్ల కూడా నిజాయితీతో, ఆచరణ సాధ్యంగా ఉండే సూచనలతో స్నేహితురాలికి జవాబిచ్చింది. మనం పిల్లలను పెంచేతీరు సరైనది కాదంటుంది. ఆడపిల్లలు, మగపిల్లల పెంపకం విషయంలో తీసుకురావలసిన మార్పును ఈ స్త్రీవాద మానిఫెస్టోలో వివరిస్తుంది. 

“నేను ముఖ్యం”, “నేను సమానం.” అన్న విషయంలో గట్టి విశ్వాసాన్ని కలిగి ఉండాలంటుంది.

ఉదాహరణకి భర్త వివాహేతర సంబంధం కలిగి ఉన్నప్పుడు అతన్ని వదిలి పెట్టమంటారు స్త్రీవాదులు అంటారు కొందరు. కానీ అతనితో కలిసి ఉండటమనేది సందర్భాన్ని బట్టి ఎంచుకోవచ్చంటుంది అడిచె. భార్య మరొకరితో సంబంధం పెట్టుకున్నప్పుడు భర్త క్షమించగలిగితే భార్య కూడా అతన్ని క్షమించి కలిసి ఉండచ్చంటుంది. 

మొదటి సూచన 

మాతృత్వమూ, ఉద్యోగమూ భిన్న ధ్రువాలని కాక రెండూ స్త్రీకి ముఖ్యమని నమ్మమంటుంది. స్త్రీ అలా సంపూర్ణ మానవిగా ఉన్నప్పుడే బిడ్డకి పూర్తి ప్రయోజనాన్ని అందించగలదు. ఇంటిపని, పిల్లల పెంపకం అన్నీ స్త్రీ చెయ్యాలన్న సంస్కృతి సరైనది కాదని చెపుతూ ఈ రెండు పనులూ జండర్ తో సంబంధం లేనివని, ఇంట్లోనూ, పని ప్రదేశంలోనూ స్త్రీ పురుషుల భాగస్వామ్యం వుండటం సరైనదంటుంది. స్త్రీని తనకంటూ కొంచెం సమయం మిగుల్చుకొమ్మంటుంది.

రెండవ సూచన

బిడ్డ పెంపకంలో తల్లితో పాటు తండ్రికి సమానమైన బాధ్యత ఉంటుందని గుర్తుంచుకొమ్మంటుంది. బిడ్డ పెంపకంలో తండ్రి భాగస్వామి అయినంత మాత్రాన అది భార్యకి సహాయం చేస్తున్నట్టు కాదు. దానికి తండ్రికి కృతజ్ఞతలు చెప్పనవసరం లేదు. ఇలాటి ఆలోచన, ఏర్పాటు పూర్వం నుంచీ అమలై ఉంటే ఇప్పుడు ఒక నాణ్యమైన ప్రపంచం ఉండి ఉండేదంటుంది అడిచె.

మూడవ సూచన

స్త్రీల పనులు, పురుషుల పనులు అంటూ వేరువేరుగా ఉండవు. ఫలానా పని ఆడపిల్లే చెయ్యాలని ఎప్పుడూ చెప్పకూడదు. ఇంటి పని, వంట పని స్త్రీ పురుషులిద్దరూ నేర్చుకోవలసిన సాధారణ విషయాలు. వివాహం అనేది స్త్రీకి దక్కే వరం అన్న ఆలోచననుంచి బయటపడాలి. ఆడపిల్లలు, మగ పిల్లలు వేసుకునే దుస్తులకు కచ్చితమైన రంగులను నిర్ణయించటాన్ని, ఆట వస్తువుల విషయంలో ఉన్న ఆడ, మగ వ్యత్యాసాల్ని ఖండించాలని, పిల్లల ఆసక్తులను అనుసరించి పెంచాలంటుంది. జండర్ వ్యవహారాన్ని పిల్లల మనసుల్లోకి రానియ్యకుండా స్వేచ్ఛగా పెంచాలంటుంది. 

నాలుగవ సూచన

“ఫెమినిజం లైట్” అన్న భావన స్త్రీలను బాగా చూసుకోవటం పురుషుల దయ మీద ఆధార పడి ఉంటుందని, దీన్ని ఖండించాలని చెపుతుంది. స్త్రీ సంక్షేమం పురుషుడి మీద ఆధారపడేది కాదంటుంది అడిచె. ఉదాహరణకి,

థెరిసా మే బ్రిటన్ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ఒక అభ్యుదయ వార్తాపత్రిక ఆమె భర్త వెనుక సీట్లో ఉండి భార్యను ఇలా గొప్ప స్థానంలో ఉండేందుకు అనుమతినిచ్చాడంటూ రాసింది. భర్త అనుమతి ఉన్నంతవరకు స్త్రీలు వారికి నచ్చిన పని చెయ్యచ్చంటూ ఫెమినిజం లైట్ గురించి నైజీరియన్ శాఖ చెపుతుంది. అది షరతులతో కూడిన స్త్రీ సమానత్వం కనుక తిరస్కరించాల్సిందే అంటుంది అడిచె.

చాలాసార్లు తానిష్టపడే వాళ్లే జండర్ వివక్షను తేలిగ్గా కొట్టిపారేసారంటుంది అడిచె. అధికారం పురుష లక్షణమని మన బుర్రలు నియంత్రించబడ్డాయి, అధికారంలో ఉన్న స్త్రీ గురించి మాత్రం ఆమె ఇంటిని చూసుకుంటుందా? వినయంగా, విశ్వాసపాత్రంగా ఉంటుందా అని అడుగుతాం. ఫెమినిజం లైట్ దీనికి దోహదం చేస్తుంది. 

ఐదవ సూచన 

తాను పుస్తకం చదువుతూ, బిడ్ద పుస్తకాల్ని ప్రేమించేలా పెంచమని స్నేహితురాలికి రాస్తుంది అడిచె. పుస్తకాలు చదివితే ప్రపంచ జ్ఞానం పెంపొందటమే కాక ప్రశ్నించటానికి, స్వేచ్ఛగా తన భావాలను చెప్పడానికి, తన భవిష్యత్తు గురించి ఒక నిర్ణయం చేసుకోవటానికి అది ఉపకరిస్తుందంటుంది.  

ఆరవ సూచన

బిడ్డతో మాట్లడే భాషకు చాలా ప్రభావం ఉంటుందని, దానికి సిద్ధం కమ్మని స్నేహితురాలికి రాస్తుంది. తద్వారా దేనికి విలువ ఇవ్వాలన్నది బిడ్డ నేర్చుకుంటుందంటుంది. బిడ్ద ముందు స్త్రీ ద్వేషము, పితృస్వామ్యము అనే మాటలు వాడద్దంటుంది.

“స్త్రీలమైనంత మాత్రాన మనం ఫలానా పని చెయ్యకూడదా? దాని వలన మనకు సాంస్కృతిక గౌరవం పోతుందా? మరి అవే పనులు చేసే పురుషులకు సాంస్కృతిక గౌరవం ఎందుకు పోదు? వాళ్లకి అన్నింటికీ ఎందుకు అనుమతి?” అని అడగటం నేర్పమంటుంది. 

భర్త వంట చేసినప్పుడు బావుంటే మెచ్చుకోవాలి గానీ వంట చేసినంత మాత్రాన మెప్పు అవసరం లేదని, వంట అనేది స్త్రీకి మాత్రమే పరిమితం కాదంటుంది.

“స్త్రీలను పూజించాలి” అన్నది సరైన మాట కాదని, స్త్రీలను పురుషులతో సమానంగా చూడాలంటుంది.

ఏడవ సూచన

వివాహం అనేది జీవిత ధ్యేయం కాదని బిడ్డకు చెప్పమంటుంది. మన సమాజంలో ఆడపిల్లలు పెళ్ళి గురించిన ఆలోచనలతోనే స్త్రీలవుతారంటుంది. వివాహం తరువాత భర్త ఇంటిపేరును తన పేరు చివర ఉంచుకునే సంప్రదాయాన్ని పాటించకపోవటం వల్ల తనను నైజీరియన్ స్త్రీలే దుయ్యబట్టారంటుంది. స్త్రీకి ఇంటిపేరు ఉంచుకునే విషయంలో తనదైన ఎంపిక ఉండాలంటుంది. వివాహం అయ్యాక ఆ కొత్త దంపతులు ఒక కొత్త ఇంటిపేరును పెట్టుకోవాలని సూచన చేస్తుంది అడిచె.

ఎనిమిదవ సూచన

“ఇతరుల మెప్పుకోసం మనం” అన్నదాన్ని తిరస్కరించమని బిడ్డకి చెప్పమంటుంది. నిజాయితీగా, దయగా, ధైర్యంగా ఉండటం నేర్పమంటుంది. దయగా ఉన్నప్పుడు దానిని ఇతరులు అలుసుగా తీసుకోకూడదని, ఇతరులు కూడా దయగా ప్రవర్తించాలని, ఏదైనా ఒకేవైపు కాక పరస్పరం అని చెప్పాలంటుంది. తనక్కావలసినది స్పష్టంగా అడిగేలా నేర్పమంటుంది. తనవైన ఇష్టాఇష్టాల పట్ల తనదే హక్కని బిడ్డకు చెప్పమంటుంది.

తొమ్మిదవ సూచన

బిడ్డకి ఒక గుర్తింపు ఇవ్వటం అవసరమని, ఇగ్బో అమ్మాయినని గర్వంగా చెప్పుకునేలా తయారుచెయ్యమంటుంది. ఇగ్బో సంస్కృతిలోని మంచి లక్షణాలను వివరించమంటుంది. ఆత్మగౌరవంతో పాటు స్థాయీ భేదాలు పాటించక అందరినీ సమానంగా గౌరవించటం నేర్పమంటుంది. 

పదవ సూచన

బిడ్డ ప్రవర్తన, అభిరుచుల విషయంలో స్పష్టంగా ఉండమని చెపుతూ బిడ్దకి ఇష్టమైనట్తు ఫ్యాషన్ గా ఉండనిమ్మంటుంది. స్త్రీవాదిగా పెంచటమంటే స్త్రీత్వాన్ని వదులుకొమ్మని కాదంటుంది. ప్రధాన స్రవంతి నిర్వచనం ప్రకారం నాజూగ్గా, తెల్లగా ఉండేవాళ్లు అందంగా ఉన్నట్టు లెక్క కావచ్చు, కానీ అలా లేనివాళ్ళూ అందంగా ఉంటారని చెప్పమని, తన రూపం పట్ల అసంతృప్తి లేకుండా చూడమంటుంది. తను ఇష్టపడే అత్తల్ని, పిన్నమ్మల్ని తరచు కలిసేలా చూడమంటుంది. సంస్కారవంతులైన పురుషులను ఎంపిక చేసి పరిచయం చెయ్యమంటుంది.

పదకొండవ సూచన

సంప్రదాయాల పేరుతో స్త్రీల శారీరక నిర్మాణాన్ని తమకు వీలైనట్టుగా ఉపయోగించటాన్ని ఖండించేలా బిడ్దని పెంచమంటుంది. తండ్రే బిడ్డకు హక్కుదారు అని చాలామంది ఇగ్బో స్త్రీల మెదళ్లు నియంత్రించబడ్డాయి. తల్లి జన్మనిస్తూ ప్రత్యక్షంగా కనిపించే వ్యక్తి కనుక బిడ్డపైన మొదటి హక్కు తల్లిదే.

మార్చలేని సంప్రదాయాలుండవని బిడ్డకి చెప్పమంటుంది.

పన్నెండవ సూచన

చిన్నప్పుడే బిడ్దకి లైంగికత గురించి అర్థం చేయించమంటుంది. శృంగారం ఒక సుందరమైన విషయమని, దాని భౌతిక, ఉద్వేగపరమైన పర్యవసానాలు ఆడపిల్ల మీద ఉంటాయని చెప్పమంటుంది. అలాగే తన శరీరం తన స్వంతమనీ, ఇష్టంలేని పనికి ఎలాటి ఒత్తిడికీ లొంగవద్దని నేర్పమంటుంది.

పదమూడవ సూచన

వివాహం విషయంలో పురుషుడే ముందుగా ప్రతిపాదించాలన్న పాత సమాజపు అలవాటును వదిలి ముందు ప్రతిపాదించే హక్కు ఎవరికైనా ఉండచ్చని నేర్పమంటుంది.

డబ్బు గురించి చెపుతూ, స్త్రీ పురుషుల మధ్య ఆరోగ్యకరమైన, ప్రేమ పూర్వకమైన సంబంధం ఉండాలంటే ఎవరికి సంపాదించే శక్తి ఉందో వారే ఇల్లు నడపాలంటుంది. స్త్రీ తన సంపాదన తనకే పరిమితమని, పురుషుడు ఇల్లు నడపాలనటం నీచమైనదంటుంది.

పధ్నాలుగవ సూచన

అణచివేతకు గురించి ప్రస్తావించినపుడు అణచివేతకు గురైనవాళ్లు త్యాగశీలురు కానక్కర్లేదని, స్త్రీలు కూడా పురుషుల్లాగే మనుషులేనని, వాళ్లలోనూ మంచి చెడు అనే గుణాలుంటాయని చెప్పమంటుంది.

పదిహేనవ సూచన

భిన్నత్వం అనేది ఈ ప్రపంచంలో వాస్తవమైనదని చెప్పమంటుంది. లోకంలో అందరూ తమకి నచ్చిన బాటలో నడుస్తారని, ఇతరులకు హాని చెయ్యనంతవరకూ ఎవరి బాటను వాళ్లు ఎంచుకుంటారు. వాటిని మనం గౌరవించాలంటుంది. బిడ్డకూ స్వతంత్ర భావాలుంటాయి, అయితే అవి విషయపరిజ్ఞానంతో, భావ వైశాల్యంతో ఉండి మానవీయమైనవిగానూ ఉండాలంటుంది.

ఒకే ఒక్క కథ ఉంటుందా!?

(మూసకథలు తెచ్చే ప్రమాదాలు)

2009 లో చేసిన ఈ ప్రసంగం ఎంతో ప్రచారాన్ని పొందింది. ఎప్పుడూ ఒకే ఒక్క మూస కథ చెప్పటంలో ఉండే ప్రమాదం అని తాను భావించే కొన్ని వ్యక్తిగత అనుభవాల కథలు ఈ ప్రసంగంలో చెప్పింది అడిచె.

తాను చిన్నతనంలో రాసిన కథలు తను చదివినలాటి కథల ప్రభావంతోనే రాసేనంటుంది. తన కథల్లో పాత్రలన్నీ తెల్లని మేనిఛాయతో, నీలికళ్లతో ఉండేవని, వాళ్లు మంచులో ఆడుకునేవారని, యాపిల్ పళ్లు తినేవాళ్లని చెపుతుంది. నైజీరియా లో పుట్టి పెరిగిన తనకి మంచు కురవటం తెలియదు. మామిడి పళ్లు మాత్రమే తెలుసు. 

విదేశీ పుస్తకాల్లో తాను చదివిన పాత్రలతో తాను మమేకం కాలేనని క్రమంగా అర్థమైందని, ఆఫ్రికన్ పుస్తకాలు చదివినపుడు తన ఆలోచనలు మారాయని అంటుంది. చాకొలేట్ మేని ఛాయ, వంకీలు తిరిగిన పోనీటైల్స్ వేసుకోడానికి కుదరని కురులు ఉన్న తనలాటి మనుషులకు కూడా సాహిత్యంలో స్థానం ఉంటుందని గ్రహించానని చెపుతుంది. తన ఇంట్లో పనిచేసే ఫిడే ఊరు వెళ్లినప్పుడు అక్కడ అతని అన్న సృజనాత్మకంగా తయారుచేసిన రంగురంగుల బుట్ట తనను ఆశ్చర్యపరిచిందని, ఫిడే కుటుంబంలోని వారికి అంతటి నైపుణ్యం ఉంటుందని తోచనేలేదంటుంది. ఫిడే పేదరికం మాత్రమే తనకు తెలుసంటుంది.

అమెరికాలో చదువుకుందుకు వచ్చినప్పుడు తన రూం మేట్ తాను ధారాళంగా ఇంగ్లీషు మాట్లాడటాన్ని చూసి విస్మయం చెందిందని, ఆమె అభిప్రాయానికి కారణం ఆమె ఆఫ్రికా గురించి విన్న ఒకే ఒక కథ. ఈ మూస ఆలోచనలతోనే మెక్సికన్ల గురించి తాను అపోహ పడ్డానంటుంది. ఒక ప్రాంతం గురించో ఒక వ్యక్తి గురించో ఒకే ఒక్క విషయాన్ని కాక అన్ని విషయాలూ ప్రస్తావించుకున్నప్పుడే ప్రపంచానికి పూర్తి అవగాహన కలుగుతుందంటుంది.

ఎనభయ్యో దశకం నుంచి తెలుగు సాహిత్యం స్త్రీవాదాన్ని బలంగా చెపుతూనే ఉంది. అంతకు ముందూ కొడవటిగంటి, చలం వంటివారెందరో మనలో స్త్రీవాద భావనలు నాటారు కనుక మనకి ఈ పుస్తకంలో విషయాలు కొత్తగా అనిపించవు. కానీ ఆచరణలో సంపూర్ణంగా కనిపించే వరకూ పదేపదే చెప్పుకోవలసిన, చదువుకోవలసిన అవసరం ఉంది. అనువాదకులకు, పుస్తకం తెచ్చినవారికి అభినందనలు.