‘వలస’ నవల – సాహిత్య విమర్శ & సమీక్ష
డిట్రాయిట్ తెలుగు సాహితీ సమితి, నవంబర్ 1, 2026
పాల్లొన్నవారు: పిన్నమనేని శ్రీనివాస్, అడుసుమిల్లి శివ, మారంరాజు వెంకటరమణ, బూదరాజు కృష్ణమోన్, నర్రా వెంకటేశ్వరరావు, మద్దిపాటి కృష్ణారావు, కైలాస ప్రకాష్, రావి సురేంద్ర, భూపతిరాజు ఉష, గోకవరపు యుగంధర్, వడ్లమూడి నరేంద్ర ప్రసాద్, బూదరాజు అశ్విన్, కూచిపూడి దిలీప్ కుమార్, కూచిపూడి అఖిల, తుమ్మల జవహర్ లాల్, తుమ్మల లక్ష్మి, శంకగిరి నారాయణస్వామి, యం. సావిత్రి, వేములపల్లి రాఘవేంద్రచౌదరి, వేములపల్లి పద్మ, కందిమళ్ల కిరణ్, కొత్తమాసు సుబ్బారావు
సమావేశం జరిగిన ప్రదేశము: Sri Venkateswara Temple & Cultural Center, 26233 Taft Rd, Novi, MI 48374, USA
సమయం: 2:30 – 5:30 EST
జూమ్ మీటింగ్ లో: సుస్మిత (పుస్తక రచయత్రి ), కర్రా విజయ, పల్లె సుమన, కౌతరపు రవి, అశోకవర్ధన్, ఇల్లిందు అభి
సమీక్షకుడు: పిన్నమనేని శ్రీనివాస్
నవల: వలస
రచయిత్రి: సుస్మిత
పేజీలు: 234
ఇతివృత్తం: ప్రవాస జీవనం, కుటుంబ సంబంధాలు, తరాల మధ్య సంఘర్షణ
పరిచయం & ప్రవాస జీవన యథార్థం
ప్రవాస తెలుగు రచయిత్రి సుస్మిత గారి చేతిలో రూపుదిద్దుకున్న నవల ‘వలస’. బ్రతుకుతెరువు కోసం, పొట్టకూటి కోసం పుట్టిన ఊరును దాటి వేరే ప్రాంతానికి వెళ్లడమే వలస. అయితే, ఈ వలస అనే ప్రక్రియ ఒక్క వ్యక్తికి మాత్రమే పరిమితం కాదు; కుటుంబ వ్యవస్థలో భాగమైన జీవితభాగస్వామి, పిల్లలు కూడా తమ అంగీకారంతో సంబంధం లేకుండా ప్రవాస జీవితంలోకి అడుగుపెట్టక తప్పదు. కొత్త ప్రదేశంలోని కష్టసుఖాలను, అక్కడి పరిస్థితులను భరించక తప్పని అనివార్యతను ఈ నవల సహజంగా చిత్రించింది.
తెలుగు పాలనా రాష్రాలు దాటి భారతదేశంలోని మెట్రో నగరాలకు వెళ్లినా, లేదా విదేశాలకు వలస వెళ్లినా—మన తర్వాతి తరం పడే కష్టనష్టాలు, ఆయా వాతావరణాలలో వారు చేసే నిరంతర పోరాటాలు ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా ఒకేలా ఉంటాయనే సత్యాన్ని ఈ నవల ఆవిష్కరిస్తుంది.
ఇతివృత్తం & ముఖ్య పాత్రల విశ్లేషణ
ఈ నవల ప్రధానంగా శ్యామ్, కళ్యాణి, స్వామి అనే మూడు పాత్రలు, వారి కుటుంబాలు, సహచరుల చుట్టూ తిరుగుతుంది. వలస ప్రాంతాలలో జీవనం సాగిస్తూ పిల్లల పెంపకంలో ఎదురయ్యే ఒడిదొడుకులను రచయిత్రి ప్రధాన కథాంశంగా తీసుకున్నారు.
శ్యామ్ పాత్ర: తండ్రితో సరిపడని సంబంధాల వల్ల “చదువు” నెపంతో అమెరికా వచ్చిపడతాడు. ఒక దురదృష్టకరమైన కారు ప్రమాదంలో రుచి తెలిసే, వాసన చుసే శక్తులను కోల్పోతాడు. అప్పటివరకు తనతో సహజీవనం (Live-in) చేస్తున్న భావన అనే అమ్మాయి దూరమవ్వడంతో, తనను తాను సంబాళించుకునే క్రమంలో తండ్రి మరణం అతన్ని తల్లికి దగ్గర చేస్తుంది. చివరికి విశాఖపట్నంలో విడాకులు తీసుకున్న మరొక అమ్మాయి చందన తో కొత్త అమెరికా జీవితాన్ని ప్రారంభించే దిశగా శ్యామ్ ప్రయాణం సాగుతుంది.
కళ్యాణి పాత్ర: వివాహమైన వెంటనే తొలి బిడ్డను పోగొట్టుకున్న విషాదం కళ్యాణిది. భర్త బాబ్జీ తో కలిసి మొదట బెంగళూరుకు, ఆపై అమెరికాకు “వుద్యోగం” తో వలస వెళ్లి, అక్కడ మరో బిడ్డకు సమీర కు తల్లి అవుతుంది. ఆ బిడ్డను పెంచి పెద్దచేసే క్రమంలో పడే కష్టాలు ప్రవాస మహిళల అనుభవాలకు అద్దం పడతాయి. IT రంగంలో ఉద్యోగాలు విరివిగా లభించే కాలంలో ట్రైనింగ్ తీసుకుని ఉద్యోగం సంపాదించి, సొంత కాళ్లపై నిలబడే దృఢత్వాన్ని కళ్యాణి పాత్ర ప్రదర్శిస్తుంది.
స్వామి పాత్ర: భార్య గోమతి, కూతురు తురీయ భ్రమరాంబిక, స్వామి తల్లి తో సంతోషమైన ప్రవాస జీవితము. మొదలు తల్లి మరణం, వెంటనే గోమతి అనారోగ్యం, తురీయ యువతరం తిరస్కార జీవనం తో కష్టాలు తొ విషాదభరితమైన జీవనం కథ ఇది. ముఖ్యమైనది తురీయ పెరిగిన ప్రాతం లో చదువు లో, పెంపకం లో పెంకితనం తో తిరుగుబాటు సంస్కృతి ఒంటపట్టించుకున్న కూతురు తో తల్లి దండ్రుల వేదన. తనలో మగవాడి లక్షణాలు ఉన్నాయని (Gender Dysphoria) ప్రకటిస్తుంది తురీయ. ఆ సమస్య ఒక ప్రవాస కుటుంబం ఎలా ఎదుర్కొంది అనే దానిమీదే ఎక్కువ కథ నడిచింది.
సహచరుల కథలు
రుక్మిణి, శేషగిరి: కళ్యాణి కి దూరపు బంధువులు. ఎప్పటినుండో అమెరికా లో ఉంటున్న కుటుంబం. అన్ని ఉన్నా పిల్లల ఎగిరిపోతే పడే కష్టాలు. వలస వచ్చిన దేశం లో పెరిగిన పిల్లలు అక్కడి వారినే పెళ్లి చేసుకున్న కథ
కుమార్, ఉష: కన్నడ కుటుంబం. కల్యాణికి ఐటీ ట్రైనింగ్ లో పరిచయం. కళ్యాణి ఉద్యోగ ప్రయత్నం లో సహాయం. సమీర ను చూసుకోడం. ఉష కు అర్హతలు అన్నీ ఉన్నా చేసే అనుమతి లేక ఉష ఉద్యోగం చేయలేని పరిస్థితి. వలస జీవనం లో సహచరుల కష్టం ఇది.
కవిత, కొడుకు ఆదిత్య: భర్త రిషి ను ఒక రోడ్డు మీద జరిగిన హేట్ క్రైం లో తుపాకి హత్య తో కోల్పోవడం. కొడుకు తో ప్రవాస జీవనము, ఆదిత్య ను మంచి వ్యక్తి గా తీర్చిద్దిడడం.
కోకిల బెన్, హితేష్ కుటుంబం: స్వామి కుటుంబానికి సహాయం చేసే గుజరాతీ కుటుంబం. గోమతి కి సహాయం గా వచ్చిన ఆవిడ.
పుస్తకం చదివిన సభ్యుల మధ్య జరిగిన చర్చలో ముఖ్య మైన విషయాలు
వలస మూలం గా వచ్చిన అవకాశాలు అందుబుచ్చుకునే పాత్రలు – శ్యాం, బాబ్జీలు.
మా సభ్యులు అందరికి వలస అనుభవాలు ఉన్నాయి కాబట్టి, తమతో కథల లో పాత్రలతో బేరీజు వేసుకోడం జరిగింది. అందువలన అందరికి ఈ కథల పాత్రల మీద అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.
వలస వచ్చిన వారికి వదిలి వచ్చిన ప్రదేశం మీద బెంగ ఉండటం సహజం. అక్కడి నుంచి తమలాగే వచ్చిన వారి కోసం వెతుకులాట లాంటి సంఘటనలు ఏమి ఎక్కువ ఈ కథలలో కనపడలేదు.
కొత్త చోట కుదురుకుని, సమన్వయం తో స్నేహితుల సహకారం తో సాధించుకుని మెరుగైన జీవనము కోసం కోసం వారి పిల్లల పెంపకం లో ఒడి దోడుకులు లో సమన్వయం చూపిన పాత్రలు – కళ్యాణి, కవిత
కళ్యాణి కథలో తన పని తప్ప ఏమి పట్టించుకోని బాబ్జీ పాత్ర లో నవల చివర్లో జరిగిన మార్పు సరిగా చూపినట్లు లేదు.
- వలస కథలు – కొత్త వాతావరణం లో అలవాటుపడటమే ప్రాథమిక లక్ష్యం. డయాస్పోరా కథలు – కొత్త దేశం లో స్థిర పడ్డాక అక్కడ ఏర్పడే విభిన్న సంస్కృతుల మధ్య ఘర్షణ కథలు. ఈ నవల లో ఈ రెండు కలిపి రాశారు. కళ్యాణి కథ మాత్రమే వలస కథ.
- శ్యాం, స్వామి కథలు అమెరికా వలస సమస్యలు గా అనిపించలేదు. అమెరికా వలస సమస్యలు పరం గా కళ్యాణి కథ మాత్రమే అందరికి దగ్గర అయిన కథ.
- గత వారం చదివిన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ “మా బాబు” నవల లో చాలా పాత్రలు ఉన్నా, ఆ పాత్రలు ఎవరికి పేర్లు లేకపోయినా చదవడానికి ఎటువంటి ఇబ్బంది పడలేదు. ఈ పుస్తకం లో ప్రధాన పాత్రల మధ్య ఎటువంటి బంధం లేకపోయినా చదివే అప్పుడు పాత్రల మధ్య బంధం కోసం వెనక్కి వెళ్లి చూసుకోవాల్సి వచ్చింది.
- ఈ నవల లో పైన మూడు కుటుంబాల మధ్య ఎలాంటి సంబంధాలు లేవు, సంబంధాలు అవసరం లేదు కూడా. కాని కళ్యాణి, స్వామి మధ్య ఒక చిన్న బంధం రచయిత్రి కలపడానికి చేసిన ప్రయత్నం అంతగా అతికినట్లు అనిపించలేదు. పేజీ 233 నుండి ఆ బంధం గబ గబా కలిపినట్లు మరి ఎక్కువ గా ఉంది.
- ఆదిత్య, తురీయ అక్కడే చదువు చదివి విభిన్న జీవనము లోకి అడుగుపెట్టడం బాగుంది.
- శ్యామ్ కథ, స్వామి కథలు వలస వచ్చిన వారికి సమస్యలు కాకుండా ఎవరికైనా ఎక్కడైనా వారి కుటుంబాల సమస్యలు లా ఉన్నాయి.
- ఎక్కువ మంది ఈ పుస్తకం పూర్తిగా చదివారు. కొందరికే చదవడానికి (వెనక్కి వెళ్లి చూసుకోవాల్సి) కష్టం అనిపించింది.
- తురీయ సమస్య ఎంపిక బాగుంది కానీ, అది వలస వలన వచ్చిన సమస్య లా అనిపించలేదు. ఆదిత్య సమస్య అందరికి వలస సమస్య కథ లా అనిపించింది.
- అసలు పాత్రల కథల కంటే సహచర పాత్రల కథలే వలస కథలకు దగ్గరగా ఉన్నాయి. వాటి నిడివి పెంచి స్వామి కథ తగ్గించితే ఇంకా బాగుండేది. నవల లో పేజీలు తగ్గేవి.
- చివరలో స్వామి మరణం సమయం లో శేషగిరి కుటుంబం ప్రస్తావన కూడా ఎక్కడా లేదు.
- అన్నిటి కంటే అందరికి బాగా నచ్చిన విషయం – రచయిత్రి పాత్రల సంబాషణ తోనే కథ నడపడం అందరికి నచ్చిన అంశం.
- తురీయ అనే పాత్ర పేరు కి స్ఫూర్తి – తురీయ అనేది సంస్కృత పదం. దీనికి నిఘంటువులో నాల్గొవది అని అర్ధం. భారతీయ వేదాంతంలో మానవుని మనస్సు లేక చైతన్యం పొందే నాలుగు అవస్థలలో నాల్గవది ఇది.
- రచయిత్రి “కొత్తావకాయ”(https://kothavakaya.blogspot.com/) అనే బ్లాగర్ గా మాలో కొంతమందికి ఆవిడ రచనా శైలి పరిచయం. గతం లో ఆవిడ “గాలి సంకెళ్లు” అనే నవల “కొత్తావకాయ” పేరు తో కౌముది వెబ్ మాగజైన్ కి రాసారు, అ నవల కౌముది వెబ్ లో అందుబాటులో ఉంది.
- మనం ఇదే వలస ఇతివృత్తం లో 2018 లో విదేశ గమనే (తాడికొండ శివకుమార శర్మ కథలు) అనే పుస్తకం కూడా చదివాము.
రచయిత్రికి ఉన్న మంచి రచనా శైలి తో చిన్న చిన్న సంభాషణలు, కొంత వ్యంగం తో చదవడానికి ఎక్కడా కష్టం అనిపించలేదు. ఇంకా నవలను 30 పేజీలు కుదించవచ్చు అనిపించింది. ఈ కథలు 20 ఏళ్ల క్రితం కథలు లా ఉన్నాయి. ఈ డిజిటల్ యుగం లో పై చదువు కోసం, ఉద్యోగం కోసం అమెరికా వచ్చే యువతరానికి ఈ అనుభవాలు వింత గానే ఉంటాయి ఏమో అనిపించింది. వారి అనుభవాలు ఇలా మటుకు ఉండవు అనిపిస్తుంది. ఇవి ఒకతరం అమెరికా వలస కథలు గా అనుకోవచ్చు. అది కూడా మంచి చర్చ విషయమే.
శైలి & శిల్పం
రచయిత్రి సుస్మిత గారి రచనలో స్పష్టమైన శైలి, నవలా శిల్పం కనిపిస్తాయి. ప్రవాస జీవితంలోని అంతర్రహిత వేదనను, పాత్రల మనోభావాలను ఎక్స్ ప్రెస్ చేయడంలో ఆమె వర్ణనాత్మక నైపుణ్యం మెప్పించేలా ఉంది.
సమీక్షాత్మక పరిశీలనలు (బలాలు & స్వల్ప లోపాలు)
* నేటివిటీ లోపం (స్థానికత): కథలో భారతీయ నగరాల, ప్రాంతాల చిత్రణలో ఉన్నంత స్పష్టత, అమెరికన్ నగరాల/ప్రాంతాల పేర్లు రాయకపోవడం వల్ల కనిపించలేదు. అమెరికా లోని ప్రదేశాల వివరణ, ప్రజాజీవితం స్పష్టంగా ఉండి ఉంటే, పాఠకుడికి మరింత నేటివిటీ (Local flavor) అనుభవంలోకి వచ్చి ఉండేది. కళ్యాణి పాత్ర తో కి బెంగళూరు లో వచ్చిన అనుభవం, అమెరికా జీవనం లో కనపడలేదు. కొన్ని అమెరికా వలస మెరుపులు – యాంవే, కళ్యాణి కారు నేర్చుకునే అనుభవం బాగుంది.
* ఈ నవల లో ప్రవాస జీవితాలు వేరే జాతి ప్రజలతో జీవనము ఎక్కడా కనిపించలేదు. ఈ ప్రధాన కథలు వేరే దేశం ఐన కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, ఇంగ్లండ్ లాటి దేశాల లో మార్చినా సరిపోతున్నాయి లా అనిపించింది.
* అనవసర ఉపకథ:
195వ పేజీ నుండి 200వ పేజీ వరకు వచ్చే ‘శంకరం పిట్టకథ’ నవలా ప్రవాహంలో కొంత అనవసరమైన విఘ్నంగా అనిపిస్తుంది. ప్రధాన కథాక్రమానికి, పాత్రల వికాసానికి నేరుగా తోడ్పడని ఇలాంటి చిన్న ఉపకథలను మినహాయించి ఉంటే కథనంలో బిగువు తగ్గకుండా ఉండేది. ఎడిటర్ ఉండి ఉంటే ఇది తప్పకుండా తీసివేసే వారు.
* సాంకేతిక వివరాలు / వాస్తవికత:
పేజీ 12-13: చదువు, ఉద్యోగ రంగానికి సంబంధించిన వివరాల విషయంలో మరికొంత సరిచూసుకోవాల్సి ఉంది. ఉదాహరణకు—MCA కోర్సు మూడేళ్లు ఉంటుంది. ఎంబీఏ చేసిన వారు కూడా MCA చేయడానికి అర్హులేనా అనే విషయం ఆలోచించాలి.. ఇటువంటి వివరాలను కథనంలో రాసేటప్పుడు మరింత స్పష్టత అవసరం. బిడ్డ పుట్టి,చనిపోయిన బాబ్జీ సంవత్సరం లో MCA మొదలు పెట్టడం, దాన్ని అవజేయడం ఆ కాలం లో కుదిరినట్లు లేదు. బాబ్జీ కూడా కళ్యాణి లా కంప్యూటర్ కోర్సులు చేసాడు అంటే కథ గమనానికి తేడా ఉండేది కాదు.
* ఎడిటింగ్ (సంపాదకత్వం) ప్రాముఖ్యత:
నవల శైలి బాగున్నప్పటికీ, ఒక మంచి ఎడిటర్ చేతుల గా మీదుగా వచ్చి ఉంటే అనవసర సన్నివేశాలను తొలగించి, కథనాన్ని మరింత చురుగ్గా, పాఠకుడిని కట్టిపడేసేలా తీర్చిదిద్దే అవకాశం ఉండేది. పేజీలు తగ్గేవి. అచ్చు తప్పులు ఉన్నాయి. పాత్రలు ఎక్కువ అవ్వడం మూలంగా వెనుకకు వెళ్లి చూడాల్సిన అవసరం అనిపించింది. కొన్నితెలుగు వాక్యాలు నిర్మాణం వలన పాఠకులని కొంచెం వెనుక ముందు వెళ్లి చదువు కోవాల్సిన అవసరం అనిపించింది.
ముగింపు
తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రవాస నవలలు వస్తున్న క్రమంలో, సుస్మిత గారి ‘వలస’ నవల ఒక గమనించదగిన ప్రయత్నం. పుట్టిన ఊరును వదిలి అపరిచిత ప్రాంతాలలో స్థిరపడే క్రమంలో మనుషులు పడే మానసిక సంఘర్షణలను, ముఖ్యంగా పిల్లల పెంపకంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను నిష్పాక్షికంగా ఆవిష్కరించడంలో ఈ నవల విజయం సాధించింది. మొత్తం గా చూస్తే ఈ నవల అమెరికా లో ఉంటున్న తెలుగు వారి వలస జీవితాల కథలు సృజించిన శాతం తక్కువే అనిపించింది. కథ, సాంకేతిక మరియు ఎడిటింగ్ పరమైన కొన్ని చిన్న లోపాలు ఉన్నప్పటికీ, అమెరికా లోని ఒక తరం ప్రవాస తెలుగు వారి జీవిత చిత్రణగా ఈ నవల చదవదగినది.
=============
వలస కథలు, నవలలు – వివిధ రాష్ట్రాల లో స్థిర పడిన వారి కథలు పుస్తకాలు కూడా మా పరిశీలన కు వచ్చాయి. ఇలాంటివి మరిన్ని వస్తే తెలుగు రాష్ట్రాల బయట ప్రవాస తెలుగువారి జీవన విధానాలు తెలుగు సాహిత్యం ఇష్టపడే పాఠకులకు తెలుస్తాయి.
మనకు తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రాంతాలు, జిల్లాల వారీగా కథా సంకలనాలు వచ్చాయి కూడా. ఇక ఎక్కువ రావాల్సింది లేక మిగిలింది దేశం దాటిన వలస తెలుగువారి కథలు, నవలలు.


Leave a Reply